Tadzjikistan is geen land dat je even “meepakt”. Het is een land dat je voelt in je botten, in je banden, in je vering en soms zelfs in je AdBlue-systeem in ons geval. Een land van stoffige bergpassen, maanlandschappen, modderige rivieren, eindeloze haarspeldbochten en dorpjes waar kinderen zwaaien alsof je de eerste camper bent die ooit voorbij komt.
Afgelopen januari stapte ik samen met mijn toenmalige partner en mijn rode kater Ollie in onze zelfgebouwde camper om een droom waar te maken: het rijden van de oude Zijderoute richting China. Van Turkije, Armenië en Georgië tot Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan en Oezbekistan. Voor velen klinkt het als “Verweggistan”, maar voor ons werd het stap voor stap een tastbaar avontuur.
In samenwerking met Aveco Verzekeringen deel ik deze blogreeks om jou te inspireren met onze mooiste ervaringen, handige tips en eerlijke verhalen over reizen met een camper zó ver van huis. Want een camper voelt zich overal thuis, of dat nou op een camping in Zeeland is of op 4.655 meter hoogte tussen de yaks en marmotten.
Het land dat ik je in deze blog laat zien is: Tadzjikistan.
Oh Tadzjikistan, waar beige blijkbaar de nationale kleur is. De bergen, de stenen, de wegen en het stof lijken allemaal netjes op elkaar afgestemd in RAL1002.
Het landschap is zó buitenaards dat je half verwacht dat NASA achter de volgende bocht een vlag komt planten. “Rijden” is hier trouwens een ruim begrip. Veel wegen zijn meer suggesties dan wegen. De beroemde Pamir Highway klinkt bijvoorbeeld als een comfortabele snelweg, maar wie dit ooit een highway heeft genoemd, had óf veel fantasie óf een uitstekend gevoel voor humor.
Toch is Tadzjikistan ook het land waar je fruit, brood en snoep krijgt van vreemden. Waar een douanier je perziken meegeeft bij vertrek. Waar kinderen naar je zwaaien, maar helaas ook soms stenen gooien, soms je ladder beklimmen en soms een high-five geven nadat ze eerst in hun hand hebben gespuugd. Het is een land van uitersten. Rauw, gastvrij, chaotisch en onvergetelijk.
Vanuit Osh in Kirgizië begonnen we aan de legendarische Pamir Highway richting Dushanbe. Eén van de hoogste en meest afgelegen routes ter wereld. We verwachtten slechte wegen, ijle lucht, bergpassen boven de 4.000 meter, yaks, yurts en uitzichten die je stil krijgen.
Andere reizigers waarschuwden ons: “Na Osh zijn er alleen nog tomaten en koekjes.” Dus deden we nog één grote voorraadronde in een supermarkt in Osh. We deden boodschappen alsof we maanden gingen overleven in de bergen. Kilo’s pasta en pesto!
De eerste dagen moesten we rustig aan doen. We besloten te acclimatiseren bij de prachtige Tulpar lakes op zo’n 3200 meter hoger. Ik kreeg helaas koorts, Ollie verloor zijn stem door de droge berglucht en Chonny, onze VW Crafter, besloot dat ook hij graag wat dramatische aandacht wilde.
We wisten dat onze Euro6-bus niet dol zou zijn op slechte diesel en hoogtes boven de 4.000 meter. Daarom kwamen we voorbereid: goede diesel, additieven, een VCDS-bordcomputer en genoeg hoop om een klein klooster mee te verwarmen.
Op 3.000 meter hoogte verscheen de melding:
“Verkeerde emissie gemeten. Motor kan niet meer starten over 1000 km.”
Oftewel: de Volkswagen-countdown-of-death. (zoals ze hem op de overlander forums noemen)
We plugden de laptop in, probeerden foutcodes te wissen en hoopten op een wonder. Maar VW had deze foutcode beter beveiligd dan Fort Knox. We belden zelfs met het hoofdkantoor van Volkswagen in Nederland, maar volgens Volkswagen was onze bus niet ontworpen of getest voor hoogtes boven de 2.500 meter. De oplossing? Afdalen en hopen dat de foutcode zou verdwijnen, of zo snel mogelijk naar de dichtsbijzinde dealer.
Klein detail: de dichtstbijzijnde dealer lag ongeveer vierduizend kilometer verderop.
Dus reden we door. Met samengeknepen billen, een aftellende kilometerstand in de countdown of death, maar de hoop dat er toch een magisch wonder zou gebeuren.
Uiteindelijk bereikten we de Ak-Baital Pass op 4.655 meter hoogte, de hoogste pas van de Pamir Highway door het Pamir gebergte. Technisch gezien een overwinning, maar wel eentje met typische Pamir-bijwerkingen.
De wasbordwegen katapulteerden een pak instantnoedels uit het kastje, recht op het hoofd van een arme Tadzjiekse lifter die we hadden meegenomen. De schuifdeur was zo stoffig dat hij klonk als een horrorfilm zodra we hem openden. Onze lippen en huid veranderden langzaam in hoogwaardig schuurpapier. Elke paar kilometer stopten we om de motor en vering af te laten koelen. En Ollie? Die deed het eigenlijk fantastisch. Geen last van hoogte, geen stress van de wegen. Hij wilde vooral naar buiten om marmotten achterna te jagen in hun holen.
Toen we door een rivier heen moesten rijden, en daar op 4000m nog een band lek reden, ging Ollie tijdens het band verwisselen nog even lekker buiten op pad. We reden op dat moment langs de Chinese grens, die hermetisch met twee dubbele hekken en prikkeldraad was afgesloten. Maar daar had Ollie geen boodschap aan. In mijn ooghoek zag ik hem opeens zo onder het prikkeldraad doorkruipen. Gelukkig kon ik hem teruglokken met wat brokken. Een verhaal wat je niet kan verzinnen ‘Ooit liep mijn kat illegaal China aan omdat hij op 4000 meter hoogte achter marmotten aanzat.’
Helaas bleven de Adblue problemen. En gingen we voor plan B…. We besloten het hele stuk terug te rijden met de hoop weer onder 2500 meter te komen. Vervolgens weer door Kirgizië naar de geheel andere kant van de Pamir te rijden en het daar opnieuw te proberen vanaf de andere kant. Wat uiteindelijk lukten, en eigenlijk hebben we uiteindelijk op die manier twee keer die gevreesde Pamir Highway gereden.
Eén van de meest indrukwekkende stukken van de Pamir Highway van Tadzjikistan was de route langs de Panj-rivier, met Afghanistan aan de overkant. Soms slechts een paar meter van ons vandaan.
Aan de Afghaanse kant zagen we jongens baden in de rivier, overladen vrachtwagens op smalle ezelspaden, lemen dorpen, scooters, ezels en af en toe een Talibanvlag. Aan onze Tadzjiekse kant stonden grote vlaggen, soldaten, prikkeldraad langs de rivier en meisjes in glitterjurken die voetbalden.
Beide kanten deelden hetzelfde rauwe landschap. Zo dichtbij en toch werelden uit elkaar.
Bij sommige dorpen liggen bruggetjes over de rivier. Afghaanse handelaren mogen op marktdagen oversteken om hun waren te verkopen. Soms mochten toeristen daar ook heen, maar tijdens onze reis waren de markten gesloten na een recent incident.
We voelden ons geen moment onveilig, maar we waren ons wél bewust van het gewicht van deze vallei. In 2018 verloor de Nederlandse fietser René Wokke hier zijn leven bij een IS-aanval op de Pamir Highway. We stopten bij het monument met een brok in onze keel.
Langzaam verdween de Panj-rivier in onze achteruitkijkspiegel. Voor ons lag het einde van het Pamir-avontuur. Achter ons: één van de meest intense routes die we ooit reden.
Na de ruige Pamir voelde Dushanbe bijna onwerkelijk. De hoofdstad van Tadzjikistan is groen, schoon en strak aangelegd. Overal zie je grote moderne gebouwen, brede lanen, elektrische taxi’s en het gezicht van de president.
Het voelt een beetje als een pronkstad. Alsof iemand heeft gezegd: “Hier moet alles glimmen.” Na weken stof in onze tanden en noedels in de kastjes vonden we dat eigenlijk helemaal niet erg. Dushanbe is een fijne plek om bij te komen, boodschappen te doen, de camper op te ruimen en weer even mens te worden. Of in ons geval: mens, kat en bus.
Na al dat stof, lawaai, drukke steden en Pamir-geweld voelde Iskanderkul Lake bijna zacht. Verscholen in de Fann-bergen glanst het meer turquoise tussen de rotsen. Volgens de legende liet Alexander de Grote hier zijn paard drinken, en sindsdien draagt het meer zijn naam.
De stilte is er groot. De berglucht fris. Watervallen bruisen tussen de rotsen en de kleur van het water lijkt bijna niet echt.
Extra leuk voor camperaars: bij Iskanderkul vonden wij een bijzondere plek om te overnachten. Bij het helikopterplatform van de president, jawel. Gratis kamperen bij een presidentieel stukje beton, dat hadden we ook nog niet op onze bingo-kaart staan.
Tadzjikistan vraagt wat voorbereiding, zeker als je met je eigen camper reist.
En misschien de belangrijkste tip: heb geduld. Tadzjikistan laat zich niet haasten.
Tadzjikistan was niet makkelijk. Het was stoffig, hobbelig, soms frustrerend en technisch spannend. Maar het was ook één van de meest indrukwekkende landen van onze reis.
De Pamir Highway voelde als een reis over de ruggengraat van de wereld. Langs bergen, rivieren, yaks, soldaten, gastvrije dorpen en wegen die eigenlijk geen wegen waren.
Tadzjikistan is geen land voor wie comfort zoekt. Maar wel voor wie avontuur wil voelen. Echt voelen. In je handen aan het stuur, in je schouders na een dag rijden, in je droge lippen op 4.655 meter hoogte en in dat kleine stemmetje dat fluistert: hoe gestoord is dit eigenlijk?
Voor ons was Tadzjikistan de wilde kleine broer van de Stans. Een beetje chaotisch, een beetje onvoorspelbaar, maar onmogelijk om te vergeten.
Ga je voor langere tijd op pad? Dan is het fijn om te weten dat je camperverzekering geldig is in alle landen die op je groene kaart staan – van Turkije en Tunesië tot aan Marokko. Tadzjikistan valt hier niet onder, maar daar regel je eenvoudig en voordelig bij de grens een tijdelijke verzekering.
Wil je écht een tijdje weg of een grote reis maken? Dan is de extra module ‘Reizen en wonen’ misschien iets voor jou. Daarmee ben je ook verzekerd als je tijdelijk in je camper woont. Je betaalt hiervoor een premietoeslag en er gelden aanvullende voorwaarden. Zo moet je bijvoorbeeld een briefadres in Nederland hebben.
Heb je vragen over langer op reis met je camper? Neem dan contact op een adviseur van Aveco via 0523 – 28 27 29.
Volg de avonturen van Chanti & Ollie op hun Instagram @chanti.and.ollie
De leukste gratis dagcampings en dagrecreatieplekken in Nederland
In deze blog leg ik je eerst kort uit wat een dagcamping precies is, waarom het zo handig is en waar je op moet letten. Daarna deel ik 10 leuke dagcampings en dagrecreatieplekken in Nederland waar je heel prima een gratis dag vakantie kunt vieren.
Op de oude Zijderoute: bergen, yurts en oneindige vlaktes in Kirgizië
Het land dat ik je in deze blog laat zien is: Kirgizië.
Op de oude Zijderoute: kamelen, moskeeën, een ISS raketlancering en de canyons van Kazachstan
In deze blog schrijven we over onze persoonlijke ervaring, en al onze beste tips voor Kazakhstan.
Op de oude Zijderoute: kloosters en trotse bevolking in Armenië
Eeuwenoude kloosters, mystieke watervallen, het iconische uitzicht op de berg Ararat, uitstekende wijn, eten als een koning voor een kleine prijs en een trotse bevolking maakten Armenië onvergetelijk.
Op de oude Zijderoute: wijn en bergen in Georgië
Georgië is alles tegelijk: fantastisch eten, de slechte chauffeurs van de wereld, de mooiste steden en adembenemende natuur.
Op de oude Zijderoute: 10-weekse camperavontuur in Turkije
In deze blog schrijven we over onze persoonlijke ervaring, en al onze beste tips voor Turkije.